पुरण संपलेच नाही

by Prathamesh Borade | May 1, 2026 | Uncategorized

माणिकनगरचा दरबार. जिथे सुवर्ण, रत्न आणि वैभवाचा लखलखाट असूनही अवधूत चिंतनाचा गारवा आहे. एकदा अशाच एका भव्य उत्सवाचा प्रसंग होता. हजारो भक्त लांबून प्रभूंच्या दर्शनाला आले होते. माणिकनगरच्या क्षेत्रात ‘भंडारा’ म्हणजे साक्षात अन्नपूर्णा अवतरणार होती. त्या दिवशी पंगतीला पुरणपोळीचा बेत ठरला. स्वयंपाकघरात मोठमोठी भांडी चढली होती. पोळ्यांचे ढीग लागण्यास सुरुवात झाली. पण जसजसा दुपारचा प्रहर जवळ येऊ लागला, तसतसा मुख्य आचाऱ्याच्या (स्वयंपाकी) कपाळावर घाम फुटू लागला. त्याने पाहिले की, पुरणाचे पात्र आता रिकामे होऊ लागले आहे आणि बाहेर तर भक्तांच्या रांगा वाढतच चालल्या आहेत. “इतक्या लोकांना आता पुरण पुरणार कसे? प्रभूंची आज्ञा तर सर्वांना तृप्त करण्याची आहे, पण हे संपले तर काय होईल?” या चिंतेने तो व्याकुळ झाला.

त्याच वेळी, साक्षात माणिक प्रभू महाराज हसत हसत स्वयंपाकघरात आले. त्यांच्या अंगावर जरीचे वस्त्र, कपाळावर केशर-कस्तुरीचा टिळा आणि डोळ्यांत अगाध करुणा! प्रभू भक्ताचा भाव ओळखून होते. त्यांनी विचारले, “का रे बाबा, काय झाले? इतका चिंतेत का?” स्वयंपाकी हात जोडून म्हणाला, “महाराज, पुरण संपत आले आहे. बाहेर हजारो लोक वाट पाहत आहेत. आता काय करू?”

प्रभूंनी मंद हास्य केले. त्यांनी त्या पुरणाच्या पात्राजवळ जाऊन आपल्या कोमल हातांनी त्याला स्पर्श केला. ते म्हणाले, “अरे, हा दत्ताचा दरबार आहे! इथे देणाऱ्याचे हात हजार आहेत, तिथे अन्नाची उणीव कशी भासेल? तू फक्त वाढायला सुरुवात कर. मागे वळून पाहू नकोस, डोळे मिटून दत्ताचे स्मरण कर आणि वाढत राहा!”

आणि काय आश्चर्य! त्या लहानशा पात्रातून पुरण काढायला सुरुवात झाली. एक पंगत झाली, दुसरी झाली, शंभर झाल्या, हजार झाल्या! पोळ्यांचे डोंगर उभे राहिले. फक्त माणिकनगरच नाही, तर आजूबाजूच्या हुमणाबाद, गडवंती आणि धुमनसूरसारख्या गावांतूनही लोक जेवायला आले. प्रत्येकाला भरपूर पुरण मिळाले, पण ते पात्र रिकामेच होईना! जणू काही त्या पात्रात साक्षात क्षीरसागर सामावला होता.

ही लीला तीन दिवस चालली! शेवटी जेव्हा सर्व लोक तृप्त झाले, तेव्हा प्रभू हसून म्हणाले, “आता हे पुरण विसर्जित करा, नाहीतर हे संपणार नाही.” जेव्हा ते पुरण नदीत विसर्जित केले गेले, तेव्हाच त्या लीलेची पूर्तता झाली.

प्रभूंची ही लीला आपल्याला थेट श्रीगुरुचरित्रातील ३८ व्या अध्यायाची आठवण करून देते. गाणगापूर क्षेत्री श्री नरसिंह सरस्वती स्वामी महाराजांनी अशाच प्रकारे भक्त भास्कर ब्राह्मणाचा उद्धार केला होता. भास्कर ब्राह्मणाने भक्तीपोटी केवळ तीन जणांचा स्वयंपाक केला होता, पण तिथे साक्षात स्वामींनी चार हजार लोकांना जेवणाचे आमंत्रण दिले. भास्कर घाबरला होता की माझी फजिती होईल. तिथेही श्रीगुरूंनी भास्करच्या भांडीवर आपले ‘झोळी’ टाकली (किंवा वस्त्राने झाकले) आणि आशीर्वाद दिला की, “वाढत राहा, संपणार नाही.”

माणिकनगरला पुरण अक्षय झाले, तर गाणगापूरला मूठभर अन्नाचे रूपांतर हजारो लोकांच्या मेजवानीत झाले. दोन्ही कथांमधील समान धागा म्हणजे ‘गुरूंवरचा विश्वास’. जेव्हा भक्त स्वतःचा तर्क आणि मर्यादा बाजूला ठेवतो, तेव्हा ‘अशक्य’ हे शब्द गुरुकृपेच्या प्रवाहापुढे टिकत नाहीत.

अमृताचा अनुभव

by Manjiri Pathak | May 1, 2026 | Uncategorized

अमृताचा अनुभव नित्य येई
काय मागणे उरले आता देवाला

चिंब भिजलोय तुझ्या नामात
भक्तीचा ओलावा चहुकडे

जळी स्थळी पाषाणी तूच दिसे
ही स्थिती चित्ताची सदा असुदे

नाही जाणत आम्ही ग्रंथ , वेद आणि पुराण
शरणागती ती एकची आम्हा ठाऊक

तुझ्या नामाचा गोडवा गाऊ किती!!
शुद्ध हरपवीसी या देहाची

हृदय व्यापून टाकले तुझ्या रूपाने
एकची हृदयी कसे होणे !

ऋणानुबंध प्रभुनगरीचे

by Prachi Karnik | May 1, 2026 | Uncategorized

हे प्रभुनगरी
तुज बरोबरी
नाते माझे
ऋणानुबंधाचे

प्रभु चरणांनी
झाली पावनी
लाल माती ती
लावी वाटे लल्लाटी

प्राणांत साठली
दिव्य जी झाली
तुझी स्पंदने
प्रभुच्या अस्तित्वाने

तुझ्या ओढीने
बहुत गोडीने
प्रभुसी मागते
भेट घडो सांगते

तू माझी पंढरी
तुझीच वारी
नित्य घडावी
आयु सार्थकी यावी

का ग जिव्हे

by Pranil Sawe | May 1, 2026 | Uncategorized

का ग जिव्हे घेसी न तू प्रभुनाम,
कैवल्यदायी पूर्णकृपेचे जे धाम ॥

परनिदेंस जिव्हा सरसर सरसावी,
प्रभुनाम घेण्या बोबडी का वळावी ॥

व्यर्थ वादविवादा शब्द उच्चारावे,
परी प्रभुनाम घेण्या मौनची व्हावे ॥

गोडधोड ओरपण्या लपलप धावी,
प्रभुनाम घेण्या आत का वळावी ॥

करी बा विचार, जिव्हेचा साचार,
प्रभुनामाचा कर तू त्वरित संस्कार ॥

वळव जिव्हेसि तू, मधुर माणिक नामी,
एक माणिक नामच येईल, सदासर्वदा तुझ्या कामी॥

काळावर सत्ता अन् मृत्यूवर हुकूमत

by Prathamesh Borade | Apr 7, 2026 | Uncategorized

रामनाम

by Prachi Karnik | Apr 1, 2026 | Uncategorized

नामस्मरणाचे महत्त्व सांगताना महाराज नेहमी रामायणातील सेतु बांधण्याच्या प्रसंगी घडलेल्या दोन घटना सांगतात.
त्या घटनांवर एक कविता लिहिली आहे. श्रीजी त्या प्रसंगांविषयी जे जे वर्णन करतात ते शक्य तितके समाविष्ट करण्याचा प्रयत्न केला आहे. ही कविता श्री रामनवमीच्या पूर्वसंध्येला श्रीजींच्या चरणी सादर अर्पण

जय श्री राम जय जय श्री राम
तीरावर जयघोष चालला
जयघोषे पाषाणां सहजचि
सागरात वानरे टाकला

विशाल ऐशा तरिल्या शिळा
नामप्रतापे सागरजलवर
पाहत होते राम दृश्य हे
दूर बसुन एका खडकावर

इतकी प्रचंड वानर सेना
एकजुटीने बांधीत सेतू
इवलीशी ती खार भाबडी
वाटा उचलित रामा हेतू

मनात आले श्री रामाच्या
हातभार थोडा लावावा
झटती सारे अपुल्या कार्या
आपणही भारा उचलावा

ठरवुनि ऐसे उठले राघव
आले निश्चये सेतु स्थानी
उचलति फेकति महासागरी
दगड एक दोन्ही हातांनी

गुडगुडगुडुंब दगड डुंबला
चकित जाहले सारे क्षणभर
प्रयत्न आणिक करण्या पुढती
चटकन सरसावले रघूवर

दुसरा, तिसरा, कितीतरी ते
दगड बुडाले राम करांतुन
हताश होऊन माघारी प्रभु
खडकावरती बसले जाऊन

काही कळेना काय करावे
कोडे हे कोणास पुसावे
बुद्धिमतांमध्ये वरिष्ठ ऐशा
हनुमंताला असेल ठावे

बोलावुनि त्यां कथिती राघव
घडला प्रसंग, पुसती कारण
वदले हनूम “दगड फेकतां
म्हटले का “जय श्री राम” आपण?”

नाही? मग कैसे हो तरावे
दगड रामनामाविण एकही
आणि प्रभु ज्यां तुम्ही सोडिले
बुडती निश्चिती ते जलडोही

पलीकडे लंका तीरावर
रावणसेना होय घाबरी
मायावी हे वानर दिसती
सेतू बांधती समुद्रावरी

धीर राखण्या निज सेनेचा
लंकापती तो रावण आला
महाकाय दगडा उचलुनिया
पाण्यावरती सहज तारिला

रावणांस निक्षून विचारी
मंदोदरी ती राजमहालां
हे तुमचे सामर्थ्यच नोहे
चमत्कार हा कसा घडविलां

रावण सांगे गुपित पत्निला
टाकित असता जळांत पत्थर
मनात मी चालविला होता
रामनाम जयघोष निरंतर
रामनाम जयघोष निरंतर