ज्ञानप्रबोध भाग चौथा

by Pranil Sawe | Apr 4, 2022 | Marathi

वेदांत सप्ताह महोत्सव

ज्ञानप्रबोध वेदांत शिक्षा शिविर – दिवस चौथा

प्रथम गीतेसी करूनि वंदन ।
त्यातील मातृतत्वाचे निरूपण ।
तीन दिवसांचे सिंहावलोकन ।
ज्ञानगुरू करीतसे ॥१॥

आज मुख्यत्वे यज्ञ प्रकार ।
सात्विक, राजस, तामस यज्ञोपचार ।
ह्यातील मुख्य भेदाभेद साचार ।
उलगडतसे ज्ञानराजा ॥२॥

मानवी जीवनातील कर्माची रीत ।
भौतिक, आध्यात्मिक जीवनाशी संबंधीत ।
आध्यात्मिक उन्नतीकारणेस यज्ञकर्म संबोधित ।
उदाहरणासहित स्पष्टीकरण ॥३॥

परमात्म्यास जरी साक्षी ठेवील ।
सर्व कर्मे यज्ञकर्मे होतील ।
परी मनास विचारून पाहशील ।
परमात्म्या अर्पिण्याआधी ॥४॥

ब्रह्मयज्ञाशिवाय इतर यज्ञ प्रकार ।
आहाराशी संबंधीत ज्यांचा विचार ।
राहिला ज्याचा काल विस्तार ।
आज सविस्तर निवेदला ॥५॥

कैसा लाभला हा ज्ञानी गुरू ।
जिज्ञासूंची आळ पुरवी कल्पतरू ।
जगत्वंद्य कृष्ण हा खरोखरू ।
ज्ञानराज माणिकप्रभु ॥६॥

शास्त्रविधीने जे नेमून दिलेले आहे ।
यज्ञ हेच कर्तव्य, मनोमन धरूनि राहे ।
फळाची काही इच्छा न धरू पाहे ।
ऐसा यज्ञ सात्विक तो ॥७॥

केवळ दिखाव्यासाठी केलेला ।
फळाची अपेक्षा ठेवलेला ।
भावना शून्य असलेला ।
यज्ञ तो राजस ॥८॥

मंत्रांशिवाय, शास्त्राला सोडून ।
विनादक्षिणा, अन्नदानाला वर्जून ।
श्रद्धेला पूर्णपणे सोडून ।
केलेला यज्ञ तामस होय ॥९॥

पुढे तपाचे प्रकरण ।
ज्ञानराज चालवितसे सप्रमाण ।
सहा तपांची करवितसे जाण ।
सकल सद्भक्तांसी ॥१०॥

देव, ब्राह्मण, गुरू, ज्ञानींचे पूजन ।
पावित्र्य, सरळता, ब्रह्मचर्य पालन ।
अहिंसेच्या मार्गावरून मार्गक्रमण ।
शारीरिक तप जे का ॥११॥

मन रमते नित्य माणिकनगरात

by Pranil Sawe | Jan 31, 2022 | Marathi

गुंतलो जरी प्रपंचाच्या मायाजाळात ।
गुंगलो जागरहाटीच्या कोलाहलात ।
गुरफटलो जरी मायेच्या व्यवहारात ।
मन मात्र रमते नित्य माणिकनगरात ॥१॥

पाहता श्रीमाणिकनगराची भव्य कमान ।
होई लागोलाग माझे, मन तेथेच उन्मन ।
कमानीतूनच शिरतो श्रीप्रभुच्या अंतरंगात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥२॥

पाहता श्रीप्रभुमंदिराचे भव्य सिंहद्वार ।
चूर चूर होई, आत्माभिमानाचा अहंकार ।
शरणागतीची भावना मग प्रकटे हृदयात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥२॥

पाहता श्रीमाणिकप्रभुंची समाधी ।
विटून जाई ह्या नश्वर देहाची उपाधी ।
प्रकटे प्रभु समोर द्वंद्वातीत रूपात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥३॥

पाहता समोरच श्रीदत्तप्रभुंची गादी ।
अद्वैत सिद्धांताची खळखळणारी नदी ।
सकलमत संप्रदाय प्रकटे सप्ताहभजनांत ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥४॥

पाहता गोल घुमटाकार, अद्भुत प्रभुमंदिर ।
सुवर्ण कलश जरी, पाया त्याचा मनोहर ।
घोर तपाची अनुभूती येई प्रत्येक दगडात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥५॥

पाहता प्रदक्षिणेत सर्वेश्वर, अखंडेश्वर ।
हृदयात निनादे शिवतत्वाचा जागर ।
श्रीदत्ततत्व प्रकटे सदाबहार औदुंबरात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥६॥

पाहता पुढे दत्ताची संगमरवरी मूर्ती ।
भिक्षान्न अवधूताची जाज्वल्य स्फूर्ती ।
भरोसाची प्रभुनिष्ठा, व्यक्त स्मारकात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥७॥

पाहता वाकून समाधिस्त मनोहर योगी ।
तळघरात जो चिरंतन आत्मसौख्य भोगी ।
ब्रह्मचर्य व्रताची ध्वजा घेऊन हातात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥८॥

पाहता प्रभु अभिमंत्रीत सटक्यांचे कक्ष ।
स्वातंत्र्यसंग्रामाची असे तेजोमय साक्ष ।
देशभक्तीचे रक्त मग दौडे नसानसांत ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥९॥

पाहता हात जोडलेला मुख्यप्राण मारूती ।
करे प्रकट दास्यत्वभावाची सगुण स्थिती ।
चैतन्याची अनुभूती येई प्रत्येक प्रदक्षिणेत ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥१०॥

स्थापत्यकलेचा उत्कृष्ट आविष्कार मुक्तीमंटप ।
वसे ज्यात शंकरासहित मार्तंड सदगुरू भूप ।
श्रीसिद्धराजाची समाधीही त्याच परीसरात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥११॥

श्रीव्यंकम्मामातेचे मंदिरही भव्य विराट ।
श्रीदत्तात्रेयांच्या मधुमतीशक्तीचा जो घट ।
शक्त्यानुभूती देई क्षणैक विसावता ओसरीत ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥ १२॥

बाजूलाच वायुपुत्राचे मंदिर अतिपुरातन ।
तैसाचि अश्वत्थाखाली कालाग्निरूद्र हनुमान ।
सदा दक्ष माणिकक्षेत्र अभिमान रक्षणात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥ १३॥

गुरूगंगा विरजेचा जेथे होई संगम ।
पुष्करणी तीर्थ तेथे बांधिले अनुपम ।
सकल तीर्थांचे पुण्य, स्नान करीता त्यात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥ १४॥

गावाबाहेर महबूब सुभानींचा दर्गा ।
मुक्त प्रवेश तेथे समस्त जातीवर्गा ।
हिंदूमुसलमानांना बांधिले एकाच धाग्यात ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥ १५॥

सायंकाळी भजन ऐकता प्रभुमंदिरात ।
पडता जय गुरू माणिकचा कल्लोळ कानांत ।
चैतन्य बनून वाहे श्रीप्रभु नसानसांत ।
मन माझे रमते नित्य माणिकनगरात ॥ १६॥